كتاب صبح الاعشى نقل شده از دو لحاظ براى مطالعه در چگونگى راه يافتن تشكيلات ديوانى ايران به جهان اسلام داراى اهميت است . يكى از لحاظ استمرار آن در عراق كه هم مركز دولت ساسانى بوده و هم مركز خلافت عباسى گرديده و پيش از آن هم يكى از دو مركز مهم خلافت اموى بوده است ، و ديگر از لحاظ انتقال همين تشكيلات از طريق خلافت عباسى به ديگر دولتهاى اسلامى كه در شرق يا غرب تشكيل گرديده‌اند . مشاغل ديوانى در دولت ساسانى و سندى دربارهء آن پيش از آنكه به ذكر اين وظائف در دوران اسلامى بپردازيم لازم است به اين نكته هم توجه كنيم كه دربارهء مشاغل و وظائف ديوانى در دولت ساسانى دست‌كم يك كتاب از آن دوران هنوز تا قرن چهارم هجرى در ايران وجود داشته و به نظر بعضى از مورّخان و دانشمندان اسلامى هم رسيده و مطالبى هم از آن در بعضى مآخذ اسلامى راه يافته بوده و آن كتابى بوده است كه به نام گاهنامه خوانده مىشده و مسعودى در دو مورد از آن ياد كرده و در يك مورد هم آن را به‌گونه‌اى وصف كرده كه از خلال آن مىتوان موضوع و محتواى آن را به خوبى حدس زد . يكى از اين دو مورد به مناسبت ذكرى است كه مسعودى از يكى از كتابهاى ايرانيان كرده كه در سال سيصد و سه هجرى در شهر استخر فارس در يكى از دودمانهاى اشراف ايرانى ديده بوده و گويد كه آن متضمن اخبار و دانشهايى بود كه من آنها را در هيچ‌يك از كتابهاى ايشان مانند خداينامه و آيين‌نامه و گاهنامه نديده بودم . « 1 » و ديگر به مناسبت ذكرى است كه او از مقامها و مرتبه‌هاى بالاى دولت ساسانى كرده كه ادارهء امور مملكت را در دست داشته‌اند و در اين مورد چنين گفته است :

--> ( 1 ) . التنبيه و الاشراف ، ص 106 .